Gaslighting là gì? Dấu hiệu “rắn độc” thao túng tâm lý nơi công sở
Feb 25, 2026 |
24 lượt xem
Gaslighting là gì? Cùng tìm hiểu hành vi thao túng tâm lý trong công việc có thể làm bạn mất tự tin, stress và suy giảm sức khỏe tinh thần nếu không phát hiện sớm.
Table of Contents
Gaslighting là gì? Vì sao được ví như “rắn độc” nơi công sở?
Gaslighting là hình thức thao túng tâm lý, trong đó người gây hại cố tình bóp méo sự thật hoặc làm sai lệch thông tin khiến nạn nhân dần nghi ngờ chính bản thân mình. Gaslighting được ví như “rắn độc” nơi công sở bởi tính chất âm thầm nhưng vô cùng nguy hiểm. Nó không tấn công trực diện mà len lỏi qua từng lời nói, từng cuộc họp, từng bản đánh giá hiệu suất. Ban đầu có thể chỉ là vài câu phủ nhận nhẹ nhàng, nhưng theo thời gian, nạn nhân sẽ rơi vào trạng thái hoang mang, lo âu và stress kéo dài. Nếu không được nhận diện sớm, hành vi thao túng tâm lý này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống và sức khỏe tinh thần.
Dấu hiệu gaslighting - thao túng tâm lý trong công việc
Tại nơi làm việc, kẻ thao túng có thể là bất kì ai, người quản lý hay người đồng nghiệp đầy mưu mô hoặc đối thủ cạnh tranh của bạn. Dưới đây là những dấu hiệu thao túng tâm lý phổ biến nơi công sở:
1. Phủ nhận hoặc bóp méo thông tin
Người thao túng thường nói những câu như: “Tôi chưa bao giờ nói vậy”, “Bạn nhớ nhầm rồi”, hoặc “Chuyện đó không hề xảy ra”. Dù bạn có bằng chứng rõ ràng, họ vẫn tìm cách làm bạn nghi ngờ trí nhớ và nhận thức của mình.
Hành vi thao túng tâm lý khiến bạn nghi ngờ chính mình
Họ liên tục chê bai, đánh giá thấp thành tích hoặc tung tin đồn về bạn trước đồng nghiệp. Điều này khiến bạn dần cảm thấy bản thân kém cỏi và mất tự tin trong công việc. Nghiêm trọng hơn, những “thủ phạm” còn tìm cách lôi kéo đồng nghiệp đứng về phía mình, khiến mọi người tin vào những thông tin sai lệch đó.
Chính vì vậy, gaslighting nơi công sở có thể làm tập thể thiếu đi cái nhìn khách quan về một cá nhân, đặc biệt là người họ chưa từng tiếp xúc và làm việc trực tiếp. Đây là một hình thức thao túng tâm lý nguy hiểm, âm thầm phá hủy uy tín và hình ảnh nghề nghiệp của nạn nhân.
3. Khiến bạn nghi ngờ cảm xúc của chính mình
Những câu như “Bạn quá nhạy cảm” hay “Đừng phản ứng thái quá” khiến bạn dần tin rằng cảm xúc của mình là sai. Đây chính là cách gaslighting âm thầm làm suy yếu sự tự tin và khả năng tự đánh giá của nạn nhân.
Khi phải đối mặt với một người liên tục phủ nhận suy nghĩ, cảm xúc hoặc niềm tin của mình, bạn sẽ bắt đầu nghi ngờ chính bản thân. Theo thời gian, cảm giác không được thấu hiểu khiến bạn thu mình lại, rơi vào trạng thái cô lập và xấu hổ. Đây là biểu hiện điển hình của hành vi thao túng tâm lý nơi công sở, có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần nếu kéo dài.
4. Đổ lỗi ngược lại cho bạn
Khi xảy ra sai sót hoặc mâu thuẫn, thay vì nhận trách nhiệm, người thao túng sẽ tìm cách biến bạn trở thành người có lỗi. Họ có thể nói: “Do bạn nên mọi chuyện mới như vậy”, “Nếu bạn làm tốt hơn thì đã khác”, hoặc “Nếu bạn cư xử khác đi thì đã không thành ra thế này”.
Những lời nói này khiến bạn dần tin rằng mình là nguyên nhân của mọi vấn đề, kể cả khi sự việc không hoàn toàn do bạn gây ra. Đây là một biểu hiện điển hình của gaslighting trong công việc, khiến nạn nhân mất tự tin và thường xuyên tự trách bản thân.
5. Đối xử bất công
Bạn có thể bị loại khỏi các cơ hội thăng tiến hoặc bị đánh giá thiếu công bằng. Tuy nhiên, khi phản ánh, họ lại khẳng định rằng “mọi thứ đều minh bạch”. Điều này khiến bạn dần hoang mang và bắt đầu nghi ngờ chính nhận định của mình.
Không dừng lại ở đó, những thành tích, nỗ lực hay trình độ chuyên môn của bạn có thể bị phủ nhận một cách vô căn cứ. Bạn bị cho là thiếu năng lực để đảm nhiệm công việc thử thách hơn hoặc không đủ khả năng để được thăng tiến. Trong khi đó, kẻ thao túng cố tình làm lơ mọi đóng góp bạn đạt được, thậm chí còn đổ lỗi ngược lại cho bạn.
Họ có thể nói: “Tôi không thiên vị ai cả, tôi công bằng với tất cả mọi người” hoặc “Nếu bạn cư xử khác đi thì tôi đã không làm như vậy”. Những câu nói này khiến bạn rơi vào trạng thái tự vấn và dần đánh mất sự tự tin. Đây là một biểu hiện rõ ràng của gaslighting nơi công sở, âm thầm làm suy giảm giá trị và vị thế của nạn nhân.
Đôi khi, gaslighting không đến từ những lời chỉ trích gay gắt mà lại ẩn sau sự quan tâm hoặc khen ngợi quá mức nhằm tạo ra sự phụ thuộc về cảm xúc. Người thao túng có thể tỏ ra thấu hiểu, động viên và dành cho bạn nhiều lời “có cánh” để xây dựng niềm tin.
Sau khi đã chiếm được sự tin tưởng đó, họ dần sử dụng nó như một công cụ kiểm soát. Những câu nói như: “Bạn biết tôi yêu mến bạn nhiều như thế nào. Tôi sẽ không bao giờ cố ý làm tổn thương bạn” khiến bạn khó nghi ngờ động cơ thật sự của họ.
Đây là một dạng thao túng tâm lý tinh vi trong môi trường công sở, bởi nó khiến nạn nhân vừa cảm thấy được trân trọng, vừa dần phụ thuộc vào sự công nhận từ người kia mà không nhận ra mình đang bị kiểm soát.
Cách đối phó với Gaslighting nơi công sở
1. Nhận diện và gọi đúng tên vấn đề
Bước đầu tiên là thừa nhận rằng bạn đang đối mặt với gaslighting. Khi hiểu rõ gaslighting là gì và cách nó hoạt động, bạn sẽ bớt tự trách bản thân và nhìn nhận tình huống một cách khách quan hơn.
2. Lưu giữ bằng chứng
Hãy ghi chú lại các cuộc họp, lưu email, tin nhắn hoặc những nội dung trao đổi quan trọng. Việc có bằng chứng cụ thể sẽ giúp bạn bảo vệ quan điểm của mình và tránh bị bóp méo sự thật.
3. Đặt ranh giới rõ ràng
Nếu ai đó thường xuyên hạ thấp hoặc phủ nhận bạn, hãy bình tĩnh nhưng kiên quyết thể hiện quan điểm. Ví dụ: “Tôi nhớ sự việc diễn ra như thế này…” hoặc “Tôi không đồng ý với cách đánh giá đó”. Việc thiết lập ranh giới giúp bạn giảm thiểu sự kiểm soát từ người thao túng.
4. Tìm kiếm sự hỗ trợ
Chia sẻ với đồng nghiệp đáng tin cậy, bạn bè hoặc người thân để có góc nhìn khách quan hơn. Trong trường hợp nghiêm trọng, bạn có thể tìm đến chuyên gia tâm lý để được hỗ trợ chuyên môn.
5. Tăng cường sự tự tin và chăm sóc sức khỏe tinh thần
Rèn luyện kỹ năng chuyên môn, ghi nhận thành tích cá nhân và dành thời gian nghỉ ngơi hợp lý sẽ giúp bạn củng cố giá trị bản thân. Khi bạn có nền tảng tinh thần vững vàng, gaslighting sẽ khó tác động mạnh đến bạn hơn.
6. Cân nhắc rời khỏi môi trường độc hại
Nếu mọi nỗ lực cải thiện tình hình không mang lại kết quả và môi trường làm việc tiếp tục ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần, việc tìm kiếm một công việc mới có thể là lựa chọn cần thiết.
Môi trường làm việc độc hại gây nên stress kéo dài
KẾT LUẬN
Gaslighting là một hình thức thao túng tâm lý tinh vi có thể xảy ra ở bất kỳ môi trường làm việc nào. Khi không được nhận diện sớm, gaslighting nơi công sở có thể khiến bạn dần mất tự tin, nghi ngờ năng lực và chịu ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần lẫn sự nghiệp.
Hiểu rõ gaslighting là gì, nhận biết các dấu hiệu và áp dụng cách đối phó phù hợp sẽ giúp bạn bảo vệ bản thân trước những hành vi thao túng. Quan trọng hơn, bạn cần tin tưởng vào giá trị và năng lực của chính mình, thay vì để những lời phủ nhận hay đổ lỗi làm lung lay sự tự tin.
Một môi trường làm việc lành mạnh phải là nơi bạn được tôn trọng, ghi nhận và phát triển. Nếu tình trạng thao túng tâm lý kéo dài và không thể cải thiện, hãy cân nhắc lựa chọn một hướng đi mới để bảo vệ sức khỏe tinh thần và tương lai nghề nghiệp của mình.
Nếu bạn đang gặp khó khăn nơi công sở hoặc tìm kiếm một môi trường làm việc tốt hơn, HRI sẵn sàng đồng hành và hỗ trợ bạn trên hành trình phát triển sự nghiệp.
Kết nối với HRI ngay hôm nay để được tư vấn, tìm hiểu cơ hội nghề nghiệp và xây dựng tương lai bền vững hơn cho chính bạn.
