Vấn đề: Khi OT muộn và multitask bị nhầm lẫn với sự chăm chỉ
Những hình ảnh làm việc đến khuya, những câu chuyện OT đến 1–2 giờ sáng từng được xem như biểu tượng của tinh thần cống hiến, nhưng trong bối cảnh hiện nay, chúng đang phản ánh một sự nhầm lẫn nghiêm trọng về hiệu quả công việc. Câu chuyện một bạn thực tập sinh OT đến 2 giờ sáng không phải là hiếm trong môi trường làm việc hiện nay, đặc biệt với người trẻ mới vào nghề. Nhiều bạn mang theo tâm thế sẵn sàng làm thêm giờ, sẵn sàng mở nhiều tab công việc cùng lúc và vô thức xem sự bận rộn như một minh chứng cho năng lực của bản thân.
Tuy nhiên, trong thực tế vận hành doanh nghiệp, OT kéo dài và multitask liên tục hiếm khi là dấu hiệu của hiệu quả. Trái lại, chúng thường là biểu hiện của sự quá tải, thiếu tập trung và mất kiểm soát tiến độ công việc. Khi sự bận rộn được khoe như một thành tích, ranh giới giữa nỗ lực thực sự và làm việc kém hiệu quả dần bị xóa nhòa.
Nguyên nhân: Hiểu sai về hiệu quả công việc và áp lực “khoe bận”
Từ góc nhìn của tâm lý học nhân sự và quản trị hiệu suất, OT quá nhiều thường xuất phát từ hai nguyên nhân chính. Thứ nhất, người lao động chưa được giao việc đúng với năng lực và giai đoạn phát triển của mình, dẫn đến việc phải bù thời gian bằng cách làm thêm giờ. Thứ hai, hệ thống vận hành của tổ chức chưa tối ưu, từ quy trình làm việc, phân bổ nguồn lực đến cách quản lý công việc, khiến khối lượng dồn vào cá nhân thay vì được xử lý ở cấp hệ thống.
Multitask cũng xuất phát từ một sự hiểu sai phổ biến. Nhiều người trẻ tin rằng làm nhiều việc cùng lúc là biểu hiện của sự linh hoạt và giỏi giang, trong khi thực tế não bộ không xử lý song song các nhiệm vụ phức tạp mà chỉ liên tục chuyển đổi sự chú ý. Mỗi lần chuyển đổi đều làm giảm mức độ tập trung và tăng nguy cơ sai sót. Bên cạnh đó, văn hóa “khoe bận”, khoe OT, khoe thức khuya trên mạng xã hội càng khiến người trẻ dễ nhầm lẫn giữa việc nỗ lực thật sự và việc tự làm mình kiệt sức để đổi lấy sự công nhận ngắn hạn.
Hệ quả: Người trẻ kiệt sức, doanh nghiệp mất hiệu suất dài hạn
Hệ quả dễ thấy nhất của OT kéo dài và multitask thiếu kiểm soát là sự kiệt sức cả về thể chất lẫn tinh thần. Nhiều người trẻ chỉ sau vài tháng đã rơi vào trạng thái mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng tập trung, làm việc kém hiệu quả và lặp lại sai sót. Không ít trường hợp buộc phải nghỉ việc sớm, hoặc mất dần động lực và niềm tin vào chính mình.
Về phía doanh nghiệp, việc để OT trở thành trạng thái thường xuyên không tạo ra giá trị bền vững. Hiệu suất suy giảm, chi phí ẩn tăng cao, tỷ lệ nghỉ việc sớm của nhân sự trẻ gia tăng và văn hóa làm việc dần lệch khỏi mục tiêu phát triển dài hạn. Khi OT trở nên phổ biến, đó không còn là câu chuyện của cá nhân, mà là dấu hiệu cho thấy hệ thống vận hành cần được nhìn lại một cách nghiêm túc.
Giải pháp: Định nghĩa lại hiệu quả và cách làm việc trong năm 2026
Trong bối cảnh năm 2026, đã đến lúc cả người lao động và doanh nghiệp cần định nghĩa lại thế nào là làm việc hiệu quả. Hiệu quả không nằm ở số giờ OT hay mức độ bận rộn thể hiện ra bên ngoài, mà ở chất lượng công việc, khả năng tập trung và sự tiến bộ qua từng giai đoạn. Với người trẻ, điều quan trọng là học cách làm việc theo thứ tự ưu tiên, tập trung giải quyết từng vấn đề thay vì ôm đồm nhiều việc cùng lúc, đồng thời hiểu rằng việc bảo vệ sức khỏe và năng lượng là điều kiện để phát triển lâu dài.
Với doanh nghiệp, giải pháp không nằm ở việc khuyến khích nhân sự “cố gắng hơn”, mà ở việc xây dựng hệ thống làm việc rõ ràng, phân bổ công việc hợp lý, đào tạo kỹ năng quản lý thời gian và kỳ vọng đúng đắn cho người mới. Một môi trường làm việc lành mạnh không phải là nơi nhân sự ở lại muộn nhất, mà là nơi công việc được hoàn thành gọn gàng trong khung thời gian hợp lý và con người có đủ năng lượng để tiếp tục phát triển.
Góc nhìn từ HRI
Từ trải nghiệm làm việc trong lĩnh vực nhân sự, chúng tôi tin rằng OT muộn và multitask không còn là thước đo của sự giỏi giang. Người làm việc tốt là người biết cách làm việc thông minh hơn, tập trung hơn và bền bỉ hơn theo thời gian. Năm 2026, giá trị đáng để ghi nhận không nằm ở việc ai thức khuya hơn, mà ở việc ai tạo ra kết quả tốt hơn và đi đường dài vững vàng hơn.
Đừng làm nhiều, hãy làm tốt. Đây không chỉ là lời khuyên dành cho người trẻ, mà cũng là lời nhắc dành cho các tổ chức trong việc xây dựng một văn hóa làm việc phù hợp với thế hệ lao động mới.
