Hội chứng ngán việc - Khi bạn “chán phát bệnh” với công việc

Không phải lúc nào kiệt sức trong công việc cũng xuất phát từ áp lực hay quá tải. Trên thực tế, ngày càng nhiều người rơi vào trạng thái chán nản, trống rỗng, mất động lực dù công việc không hề quá vất vả. Họ vẫn đi làm đều đặn, hoàn thành nhiệm vụ đúng hạn, nhưng bên trong lại cảm thấy mệt mỏi, vô nghĩa và thiếu kết nối với công việc mình đang làm.

Hiện tượng này được gọi là hội chứng ngán việc (Boreout) - một vấn đề tâm lý nghề nghiệp đang ngày càng phổ biến trong môi trường làm việc hiện đại. Boreout không ồn ào như burnout, nhưng âm thầm bào mòn tinh thần, hiệu suất và cả định hướng sự nghiệp của người lao động nếu không được nhận diện và xử lý kịp thời.

Hội chứng ngán việc (Boreout) là gì?

1. Boreout là gì trong môi trường làm việc hiện đại?

Trong môi trường làm việc hiện đại, Boreout - hội chứng ngán việc được hiểu là trạng thái người lao động rơi vào cảm giác thiếu động lực, mất hứng thú và không tìm thấy ý nghĩa trong công việc, dù không phải chịu áp lực quá lớn. Hội chứng ngán việc này thường hình thành khi công việc trở nên đơn điệu, lặp lại trong thời gian dài, không còn tạo ra thử thách hay cơ hội phát triển mới. Điều đáng lo ngại là Boreout diễn ra âm thầm, khó nhận diện, khiến cả người lao động lẫn doanh nghiệp dễ chủ quan, cho rằng “mọi thứ vẫn ổn” khi thực chất tinh thần làm việc đang dần suy giảm.

2. Boreout khác gì với Burnout và Stress công việc?

Burnout - hội chứng ngán việc thường gắn liền với tình trạng quá tải, áp lực liên tục và kỳ vọng cao, trong khi Boreout lại xuất phát từ chiều ngược lại: thiếu việc, thiếu thử thách hoặc công việc không phù hợp năng lực. Nếu burnout khiến người lao động kiệt sức vì làm quá nhiều, thì Boreout khiến họ mệt mỏi vì không có điều gì đủ ý nghĩa để đầu tư năng lượng. So với stress công việc mang tính ngắn hạn, Boreout có xu hướng kéo dài, ăn mòn động lực và sự gắn kết của nhân viên theo cách chậm rãi nhưng bền bỉ hơn.

>>> Đọc thêm: Burnout nghề nghiệp – Khi đam mê bị bào mòn bởi kiệt sức

Những dấu hiệu cho thấy bạn đang mắc hội chứng ngán việc

1. Cảm giác chán nản kéo dài dù công việc không quá áp lực

Một trong những dấu hiệu dễ nhận thấy nhất của Boreout là cảm giác chán nản kéo dài, xuất hiện ngay cả khi khối lượng công việc ở mức vừa phải. Người lao động vẫn đi làm đều đặn, hoàn thành nhiệm vụ đúng hạn nhưng không còn cảm giác hào hứng hay mong chờ mỗi ngày làm việc mới. Trạng thái này nếu kéo dài sẽ khiến công việc trở thành nghĩa vụ đơn thuần, thay vì là nơi tạo ra giá trị hay cảm xúc tích cực.

2. Mất động lực, làm việc chỉ để cho xong

Khi mắc hội chứng ngán việc, động lực nội tại của người lao động suy giảm rõ rệt. Họ làm việc chủ yếu để hoàn thành trách nhiệm tối thiểu, không còn chủ động đề xuất ý tưởng, cải tiến quy trình hay học hỏi thêm kỹ năng mới. Công việc dần trở thành một chuỗi hành động mang tính đối phó, thiếu sự gắn kết và cam kết dài hạn, dù bề ngoài vẫn đảm bảo tiến độ.

3. Cảm thấy công việc vô nghĩa, không còn giá trị

Cảm giác công việc không mang lại giá trị cá nhân là dấu hiệu nguy hiểm của Boreout. Người lao động bắt đầu đặt câu hỏi về ý nghĩa công việc mình đang làm, nghi ngờ đóng góp của bản thân đối với tổ chức. Khi niềm tin vào giá trị công việc suy giảm, lòng tự trọng nghề nghiệp cũng bị ảnh hưởng, kéo theo sự hoài nghi về năng lực và định hướng sự nghiệp trong tương lai.

4. Giả vờ bận rộn để che giấu sự nhàn rỗi

Một biểu hiện khá phổ biến nhưng ít được nhắc đến của Boreout là hành vi “giả vờ bận rộn”. Người lao động có xu hướng kéo dài thời gian xử lý công việc, mở nhiều tab, tham gia các cuộc họp không cần thiết để tạo cảm giác đang làm việc tích cực. Về lâu dài, hành vi này không chỉ làm giảm hiệu suất thực chất mà còn khiến người lao động thêm áp lực tâm lý vì phải duy trì một hình ảnh không phản ánh đúng thực trạng.

Nguyên nhân khiến hội chứng ngán việc ngày càng phổ biến

1. Công việc lặp lại, thiếu thử thách và cơ hội phát triển

Khi công việc không còn mang lại thử thách mới, người lao động dễ rơi vào trạng thái trì trệ. Việc lặp lại các nhiệm vụ quen thuộc trong thời gian dài mà không có mục tiêu phát triển rõ ràng khiến động lực dần cạn kiệt. Đặc biệt với những người có nhu cầu học hỏi và phát triển cao, sự thiếu đổi mới trong công việc là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến Boreout.

2. Sự không phù hợp giữa năng lực cá nhân và vị trí công việc

Boreout thường xuất hiện khi năng lực của người lao động vượt quá yêu cầu của vị trí công việc, nhưng không được khai thác đúng mức. Việc “thừa năng lực” kéo dài khiến họ cảm thấy lãng phí tiềm năng, không được ghi nhận và không có cơ hội chứng minh giá trị bản thân. Đây là một dạng mất cân đối nguy hiểm nhưng thường bị bỏ qua trong quản trị nhân sự.

3. Thiếu ghi nhận và phản hồi từ quản lý

Sự thiếu ghi nhận và phản hồi kịp thời từ quản lý khiến người lao động khó đánh giá được giá trị đóng góp của mình. Khi nỗ lực không được nhìn nhận hoặc phản hồi chỉ mang tính hình thức, động lực làm việc sẽ suy giảm. Lâu dần, nhân viên có xu hướng thu mình, làm việc cầm chừng và giảm sự gắn kết với tổ chức.

4. Môi trường làm việc thiếu kết nối và mục tiêu chung

Một môi trường làm việc thiếu giao tiếp, thiếu định hướng chung và không tạo được cảm giác thuộc về sẽ làm gia tăng nguy cơ Boreout. Khi người lao động không hiểu rõ mục tiêu của tổ chức hoặc không thấy mình là một phần quan trọng trong bức tranh chung, công việc dễ trở nên rời rạc và thiếu ý nghĩa.

Hệ lụy của hội chứng ngán việc đối với cá nhân và doanh nghiệp

1. Ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần và hiệu suất làm việc

Boreout kéo dài có thể gây ra những tác động tiêu cực đến sức khỏe tinh thần như lo âu, mất tự tin và cảm giác trống rỗng. Hiệu suất làm việc suy giảm không phải do thiếu năng lực, mà do thiếu động lực và sự kết nối cảm xúc với công việc. Điều này khiến kết quả công việc không phản ánh đúng tiềm năng thực sự của người lao động.

2. Gia tăng tỷ lệ nghỉ việc thầm lặng (Quiet Quitting)

Nhiều người mắc Boreout không lựa chọn nghỉ việc ngay, mà dần chuyển sang trạng thái quiet quitting - chỉ làm đúng phần việc được giao, không nỗ lực thêm. Đây là hệ quả trực tiếp của việc mất động lực kéo dài, và là thách thức lớn đối với doanh nghiệp trong việc duy trì hiệu suất đội ngũ.

>>> Đọc thêm: Quiet Quitting - Khi nhân viên từ bỏ trong im lặng

3. Doanh nghiệp mất nhân tài mà không nhận ra

Boreout không tạo ra xung đột rõ ràng nên dễ bị doanh nghiệp bỏ qua. Tuy nhiên, việc để nhân sự giỏi rơi vào trạng thái chán nản kéo dài có thể khiến doanh nghiệp mất đi nguồn lực quan trọng, hoặc chỉ giữ được “thân xác” nhân viên mà không còn sự cống hiến thực sự.

Làm gì khi bạn nhận ra mình đang mắc hội chứng ngán việc?

1. Nhìn nhận lại mong muốn và mục tiêu nghề nghiệp

Khi nhận ra mình đang rơi vào trạng thái ngán việc, người lao động cần tạm dừng guồng quay công việc để nhìn lại bản thân một cách nghiêm túc và có hệ thống. Đây là thời điểm để đánh giá xem công việc hiện tại có còn phù hợp với giai đoạn phát triển nghề nghiệp, năng lực cá nhân và kỳ vọng dài hạn hay không. Việc xác định rõ mình đang thiếu thử thách, thiếu cơ hội học hỏi, thiếu sự ghi nhận hay thiếu ý nghĩa trong công việc sẽ giúp bạn hiểu đúng bản chất của sự chán nản. Khi hiểu rõ nguyên nhân, người lao động có thể chủ động điều chỉnh định hướng, tránh rơi vào trạng thái làm việc đối phó hoặc mất phương hướng kéo dài.

2. Chủ động trao đổi với quản lý về cơ hội phát triển

Nhiều trường hợp Boreout không bắt nguồn từ bản thân công việc, mà từ việc người lao động chưa có cơ hội thể hiện hết năng lực hoặc chưa được trao đổi rõ ràng về lộ trình phát triển. Việc chủ động trao đổi với quản lý về mong muốn học hỏi, mở rộng vai trò hoặc tham gia các dự án mới giúp hai bên hiểu nhau hơn và tìm ra giải pháp phù hợp. Một cuộc trao đổi cởi mở, đúng thời điểm không chỉ giúp cải thiện động lực làm việc mà còn thể hiện tinh thần cầu tiến và trách nhiệm của người lao động đối với sự nghiệp của chính mình.

3. Đầu tư vào kỹ năng và trải nghiệm mới

Hội chứng ngán việc thường đi kèm với cảm giác trì trệ, lặp lại và thiếu động lực phát triển bản thân. Việc chủ động đầu tư vào học tập, nâng cao kỹ năng chuyên môn, kỹ năng quản lý hoặc kỹ năng mềm sẽ giúp người lao động lấy lại cảm giác tiến bộ và làm chủ công việc. Bên cạnh đó, trải nghiệm những lĩnh vực mới, thử sức với các nhiệm vụ ngoài phạm vi quen thuộc cũng giúp mở rộng tư duy và góc nhìn nghề nghiệp. Đây không chỉ là cách vượt qua Boreout, mà còn là chiến lược dài hạn để gia tăng năng lực cạnh tranh trong thị trường lao động đầy biến động.

4. Cân nhắc thay đổi môi trường nếu cần thiết

Khi tình trạng Boreout kéo dài dù đã có những điều chỉnh từ cá nhân và tổ chức, việc cân nhắc thay đổi môi trường làm việc là một lựa chọn thực tế và tích cực. Mỗi môi trường doanh nghiệp đều có văn hóa, tốc độ phát triển và kỳ vọng khác nhau; không phải nơi nào cũng phù hợp với tất cả mọi người. Một môi trường mới, phù hợp hơn với giá trị cá nhân, năng lực và mục tiêu nghề nghiệp có thể giúp người lao động tái tạo năng lượng, tìm lại cảm giác được đóng góp và phát triển. Quan trọng là xem sự thay đổi này như một bước tiến có chủ đích, thay vì phản ứng nhất thời trước cảm xúc chán nản.

Kết luận

Hội chứng ngán việc (Boreout) không ồn ào nhưng nguy hiểm không kém burnout. Việc nhận diện sớm và hiểu rõ nguyên nhân giúp người lao động chủ động điều chỉnh, đồng thời giúp doanh nghiệp xây dựng môi trường làm việc có ý nghĩa hơn. Đặc biệt, trong một thị trường lao động ngày càng cạnh tranh, giữ cho nhân viên có động lực và cảm giác được phát triển không chỉ là bài toán cá nhân, mà còn là chiến lược bền vững của tổ chức.

Hỗ trợ khách hàng: hr@hri.com.vn

Hotline: 024 7300 6665