Kiêm nhiệm là gì? Xu hướng làm việc mới trên thị trường lao động

Sự thay đổi nhanh chóng của môi trường kinh doanh, cùng với áp lực cạnh tranh và tối ưu chi phí, đang buộc các doanh nghiệp phải nhìn nhận lại cách tổ chức công việc và sử dụng nguồn nhân lực.

Trong bối cảnh đó, khái niệm kiêm nhiệm ngày càng xuất hiện dày đặc trong mô tả công việc, chiến lược nhân sự và thực tiễn quản trị doanh nghiệp. Không còn là giải pháp mang tính tạm thời, kiêm nhiệm đã và đang trở thành một xu hướng làm việc phổ biến, phản ánh sự dịch chuyển từ mô hình lao động chuyên biệt sang mô hình linh hoạt, đa vai trò và đa kỹ năng.

Kiêm nhiệm là gì?

Khái niệm kiêm nhiệm trong môi trường làm việc hiện đại

Kiêm nhiệm là gì? Kiêm nhiệm là hình thức người lao động cùng lúc đảm nhận hai hoặc nhiều vai trò, chức năng hay nhiệm vụ công việc khác nhau trong cùng một tổ chức, bên cạnh vị trí hoặc chức danh chính thức ban đầu.

Các nhiệm vụ kiêm nhiệm này thường được giao dựa trên năng lực sẵn có của người lao động, nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và định hướng tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn. 

Trong nhiều trường hợp, kiêm nhiệm không chỉ mang tính bổ sung mà còn trở thành một phần quan trọng trong cấu trúc công việc lâu dài.

Đặc điểm nổi bật của công việc kiêm nhiệm

Công việc kiêm nhiệm thường có phạm vi rộng, yêu cầu người lao động phải linh hoạt về tư duy, kỹ năng và cách quản lý thời gian. Nhân sự kiêm nhiệm không chỉ thực hiện nhiều đầu việc, mà còn phải hiểu rõ mối liên hệ giữa các chức năng khác nhau để đảm bảo công việc vận hành trơn tru.

Chính đặc điểm này khiến kiêm nhiệm trở thành mô hình phù hợp với xu hướng làm việc hiện đại, nơi hiệu quả và khả năng thích ứng được đặt lên hàng đầu, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không được quản lý hợp lý.

Kiêm nhiệm khác gì đa nhiệm?

1. Khác biệt về bản chất và phạm vi công việc

Mặc dù thường được sử dụng thay thế cho nhau trong giao tiếp hằng ngày, kiêm nhiệm và đa nhiệm thực chất là hai khái niệm khác nhau.

Đa nhiệm là việc xử lý nhiều công việc cùng lúc trong một vai trò hoặc một vị trí, trong khi kiêm nhiệm là việc đảm nhận nhiều vai trò hoặc chức năng khác nhau trong cùng tổ chức.

Sự khác biệt này có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá khối lượng công việc, mức độ trách nhiệm và hiệu suất lao động.

2. Tác động khác nhau đến hiệu suất và tâm lý người lao động

Nếu đa nhiệm chủ yếu gây áp lực về tốc độ xử lý và khả năng tập trung, thì kiêm nhiệm lại tạo áp lực lớn hơn về trách nhiệm và vai trò.

Người lao động kiêm nhiệm không chỉ phải làm nhiều việc, mà còn phải liên tục chuyển đổi tư duy giữa các chức năng khác nhau, điều này dễ dẫn đến mệt mỏi và giảm hiệu quả nếu không có sự hỗ trợ phù hợp từ tổ chức.

>>> Đọc thêm: Quản lý thời gian hiệu quả: Tránh bẫy đa nhiệm nơi công sở

Vì sao kiêm nhiệm trở thành xu hướng làm việc phổ biến?

1. Áp lực tối ưu chi phí và tinh gọn bộ máy

Một trong những nguyên nhân cốt lõi khiến kiêm nhiệm trở thành xu hướng làm việc phổ biến là áp lực tối ưu chi phí nhân sự. Trong bối cảnh kinh tế biến động và cạnh tranh gay gắt, nhiều doanh nghiệp buộc phải tinh giản bộ máy, giảm số lượng vị trí chuyên biệt và tận dụng tối đa nguồn lực hiện có.

Việc giao thêm nhiệm vụ cho nhân sự có năng lực phù hợp được xem là giải pháp giúp duy trì hiệu quả vận hành mà không làm gia tăng chi phí.

2. Sự thay đổi trong tư duy quản trị và công nghệ

Bên cạnh yếu tố chi phí, sự phát triển của công nghệ và chuyển đổi số cũng góp phần thúc đẩy mô hình kiêm nhiệm. Nhiều quy trình được tự động hóa, rút ngắn thời gian xử lý, khiến ranh giới giữa các chức năng công việc ngày càng mờ nhạt.

Điều này tạo điều kiện để một nhân sự có thể đảm nhận nhiều vai trò khác nhau, phù hợp với xu hướng tổ chức linh hoạt và làm việc dựa trên năng lực thay vì chức danh cố định.

Lợi ích của kiêm nhiệm trong xu hướng làm việc mới

1. Lợi ích đối với doanh nghiệp

Đối với doanh nghiệp, kiêm nhiệm mang lại lợi ích rõ rệt trong việc nâng cao tính linh hoạt và tối ưu nguồn lực. Nhân sự kiêm nhiệm thường có cái nhìn tổng thể hơn về hoạt động tổ chức, từ đó hỗ trợ phối hợp liên phòng ban và ra quyết định hiệu quả hơn.

Ngoài ra, kiêm nhiệm còn giúp doanh nghiệp phản ứng nhanh với những thay đổi về nhân sự hoặc thị trường, đặc biệt trong giai đoạn chuyển đổi hoặc mở rộng.

2. Lợi ích đối với người lao động

Ở góc độ người lao động, kiêm nhiệm có thể trở thành cơ hội phát triển năng lực nếu được triển khai đúng cách. Việc đảm nhận nhiều vai trò giúp người lao động mở rộng kỹ năng, hiểu sâu hơn về hoạt động của tổ chức và gia tăng giá trị bản thân trên thị trường lao động.

Trong bối cảnh xu hướng làm việc ngày càng đề cao sự linh hoạt và đa kỹ năng, nhân sự có kinh nghiệm kiêm nhiệm thường được đánh giá cao hơn.

>>> Đọc thêm: Thăng tiến trong sự nghiệp: Vì sao bạn giỏi mà vẫn đứng yên?

Thách thức của kiêm nhiệm đối với người lao động và tổ chức

1. Nguy cơ quá tải và suy giảm hiệu suất

Thách thức lớn nhất của kiêm nhiệm là nguy cơ quá tải công việc, đặc biệt khi khối lượng và mức độ phức tạp của nhiệm vụ gia tăng nhưng thời gian, nguồn lực và quyền hạn không được điều chỉnh tương xứng.

Người lao động kiêm nhiệm thường phải phân tán sự tập trung cho nhiều vai trò khác nhau, dẫn đến việc khó duy trì chất lượng công việc ở từng mảng. Áp lực kéo dài dễ khiến họ rơi vào trạng thái căng thẳng, mệt mỏi, làm việc đối phó và suy giảm hiệu suất cá nhân.

Về lâu dài, tình trạng này có thể dẫn đến kiệt sức nghề nghiệp (burnout), gia tăng sai sót trong công việc và ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả chung cũng như sự ổn định nhân sự của tổ chức.

2. Vấn đề công bằng và ghi nhận đóng góp

Một thách thức khác không kém phần quan trọng là việc kiêm nhiệm không được ghi nhận và đãi ngộ tương xứng. Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp coi kiêm nhiệm là điều hiển nhiên hoặc là tinh thần trách nhiệm của người lao động, nhưng lại thiếu cơ chế đánh giá rõ ràng về khối lượng và giá trị công việc phát sinh thêm.

Điều này dễ tạo ra cảm giác thiếu công bằng, khiến người lao động cảm thấy nỗ lực của mình không được trân trọng. Khi sự ghi nhận không tương xứng với đóng góp, động lực làm việc sẽ suy giảm, kéo theo nguy cơ gia tăng ý định rời bỏ tổ chức và làm mất đi những nhân sự có năng lực.

Doanh nghiệp cần làm gì để quản lý kiêm nhiệm hiệu quả?

1. Xác định rõ phạm vi, trách nhiệm và quyền hạn

Để quản lý kiêm nhiệm hiệu quả, doanh nghiệp cần xác định rõ phạm vi công việc, trách nhiệm và quyền hạn của từng vai trò mà người lao động đảm nhận. Việc giao nhiệm vụ mơ hồ hoặc chồng chéo không chỉ gây khó khăn trong quá trình thực hiện mà còn làm phát sinh xung đột trách nhiệm giữa các bộ phận.

Mô tả công việc cần phản ánh đúng thực tế kiêm nhiệm, làm rõ đâu là nhiệm vụ chính, đâu là nhiệm vụ kiêm nhiệm và mức độ ưu tiên của từng đầu việc.

Điều này giúp người lao động chủ động hơn trong việc phân bổ thời gian, nguồn lực cá nhân và giảm thiểu áp lực không cần thiết.

2. Xây dựng cơ chế đánh giá, đào tạo và đãi ngộ phù hợp

Bên cạnh việc phân công rõ ràng, doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống đánh giá hiệu suất phù hợp với đặc thù của các vị trí kiêm nhiệm. Việc đánh giá không chỉ dựa trên kết quả công việc chính mà còn cần xem xét khối lượng và chất lượng công việc kiêm nhiệm.

Đồng thời, chính sách đãi ngộ và ghi nhận cần phản ánh đúng giá trị đóng góp gia tăng của người lao động. Kết hợp với đó là các chương trình đào tạo, hỗ trợ kỹ năng và công cụ làm việc cần thiết, giúp kiêm nhiệm trở thành một phần tích cực của xu hướng làm việc bền vững, thay vì là gánh nặng kéo dài cho người lao động.

Kết luận

Việc hiểu đúng kiêm nhiệm là gì giúp cả doanh nghiệp và người lao động có cách tiếp cận phù hợp với xu hướng làm việc hiện đại. Kiêm nhiệm không chỉ là giải pháp ngắn hạn nhằm tiết kiệm chi phí, mà đã trở thành một mô hình tổ chức công việc phổ biến trong bối cảnh thị trường lao động linh hoạt và cạnh tranh.

 Khi được quản lý bài bản, minh bạch và công bằng, kiêm nhiệm có thể mang lại lợi ích lâu dài cho cả tổ chức và người lao động.

Hỗ trợ khách hàng: hr@hri.com.vn

Hotline: 024 7300 6665